ਜਦੋਂ ਜ਼ੁਬਾਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੱਕ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਹੈ — ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਦਿਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਅਹਿਸਾਸ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਾਉਂਦੇ।

ਮੈਂ ਵੀ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ — “ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ?” — ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾਂ “ਠੀਕ ਹਾਂ।” ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਗੁੱਸਾ, ਨਾ ਉਦਾਸੀ — ਬੱਸ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਚੁੱਪ।

ਉਹ ਚੁੱਪ ਜੋ ਤਨਹਾਈ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਤਨਹਾਈ ਦਰਦ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਤਾਂ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਭੌਰ ਸ਼ਮਾ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਣਾ ਪਏਗਾ — ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉਸਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ।

ਅਸੀਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਔਖੇ ਨੇ। ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦਰਦ ਮਿਲੇਗਾ, ਪਰ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ — ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਰਾਹ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਸੋਚਦਾਂ — ਰੱਬ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜ਼ਬਾਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਉਂਦੇ — ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ?

ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਦਿਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ, ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ...............................................